ЕУРОПАДАҒЫ ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ ҰЙЫМЫ

Жалпы мәліметтер
1992 ж. қаңтарда – Қазақстан Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымға (ЕҚЫҰ) қатысушы мемлекетіне айналды.
1995 ж. – ҚР-дың ЕҚЫҰ жанындағы Тұрақты өкілдігі (Вена) және ОА-дағы ЕҚЫҰ-ның өңірлік бюросы ашылды (Ташкент).
1999 ж. – Алматыда ЕҚЫҰ Орталығы ашылды.
2007 ж. 21 маусымда – ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесінің шешімімен Орталық Астанадағы ЕҚЫҰ орталығына қайта аталды.
2007 ж. желтоқсанда - Мадридтегі ЕҚЫҰ СІМК шешімімен Қазақстан 2010 жылы ЕҚЫҰ төрағасы болып сайланды.
2010 ж.– ҚР-дың ЕҚЫҰ-ғы Төрағалығы.
2010 ж. 16-17 шілдеде – Алматыдағы ЕҚЫҰ бейресми СІМК шеңберінде ҚР-да Саммит өткізу туралы шешім қабылданды.
2010 ж. 1-2 желтоқсанда – ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың төрағалығымен Астанада ЕҚЫҰ Саммиті өтті.
2011 ж. қыркүйек-желтоқсан – ҚР-дың Қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық жөніндегі форумында (ҚсЫФ) төрағалығы.
2011 ж. желтоқсанда – «Еуропаға жол» мемлекеттік бағдарламасының мен ҚР-дың ЕҚЫҰ «Үштігі» құрамындағы қызметінің аяқталуы.
2014 ж. қыркүйек – қазақстандық дипломат Мәдина Жарбосынова ЕҚЫҰ-ның адам саудасына қарсы күрес жөніндегі Арнайы өкілі лауазымына тағайындалды.
2014 ж. 18 желтоқсанда – ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесінің шешімімен ЕҚЫҰ-ның Астанадағы орталығын ЕҚЫҰ-ның Бағдарламалар офисі етіп қайта құрылды.
2016 ж. 9 ақпаннан бастап – ЕҚЫҰ-ның Астанадағы Бағдарламалар офисін мажар елшісі Дьердь Сабо басқаруда.
Ұйым қызметінің барлық үш өлшемі бойынша: әскери-саяси, экономико-экологиялық, гуманитарлық және ЕҚЫҰ-ның орталық институттарымен (Хатшылық, ДИАҚБ, ҰАЖК, ЕЫҚҰ-ның БАҚ бостандығы мәселелері жөніндегі өкілінің офисі, Адам саудасына қарсы күрес жөніндегі арнайы өкілінің офисі), сонымен қатар оның далалық миссиясы – ЕЫҚҰ-ның Астанадағы Бағдарламалар офисімен өзара ынтымақтастығы жүргізілуде.
ЕҚЫҰ-ның Астана Саммитінің мұрасын насихаттау алдағы жылдары Қазақстанның Ұйымдағы қызметінің негізгі өзегі болып қала береді.
Әскери-саяси өлшемде ҚР еуроатлантикалық және еуразиялық қауіпіздікті қамтамсыз етуге, сенім шараларын кұшейтуге, «созылмалы қақтығыстарды» реттеуге қатысты көпжақты күш-жігерді қолдауды жалғастыруда. Украинадағы жағдайға және Арнайы байқаушылар миссиясының жұмысына байланысты ЕҚЫҰ қызметіне айрықша көңіл аударылуда.
ЕҚЫҰ-ның экономикалық-экологиялық бағытында Азия мен Еуропаны біріктіретін трансконтиненталды көліктік дәліздерді дамыту Қазақстан үшін маңызды басымдық болып қалуда. Қоршаған ортаны қорғау саласында, соның ішінде Арал пролемасын шешуде және Орталық Азиядағы су ресурстарын тиімді басқаруда ЕҚЫҰ әлеуетін пайдалану бойынша жұмыстар жалғастырылуда.
Адами өлшемде Қазақстан үшін төзімсіздік пен кемсітушіліктің барлық формаларына қарсы күрес, толеранттылық, адам құқықтарын қорғау, заң үстемдігі, сот жүйесінің тәуелсіздігі, гендерлік тепе-теңдікті ілгерілету және адам саудасына қарсы күрес сияқты мәселелер маңызды болып қалуда.
ЕҚЫҰ/ДИАҚБ реформалау, сайлауды бақылау бойынша бірыңғай талаптарды орнату, сондай-ақ Ұйымның құқықтық тұрғыдан бекітуші құжатын қабылдау бойынша күш-жігерде ЕҚЫҰ-ға мүше мемлекеттерді қолдау бойынша жұмыстар жалғастырылуда.

Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттігі (АЭХА)

1994 жылғы 14 ақпанда Қазақстан Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (АЭХА) 121-ші мүшесі болды. 1994 жылғы
26 шілдеде Алматыда Қазақстан Республикасы мен АЭХА арасындағы Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қатысты кепілдіктерді қолдану туралы келісімге қол қойылып (С.Терещенко-Х.Бликс), Қазақстан Республикасының Президентінің 1995 жылғы 19 маусымдағы №2344 Жарлығымен ратификацияланды.
Кепілдіктерді қолдану туралы келісімге Қазақстандағы бүкіл ядролық қызмет АЭХА-ның кепілдігіне қойылды. АЭХА-ның Қазақстанмен ресми түрде мәлімделген ядролық материалдардың мөлшерін мен ядролық қызметін бақылау мен растау бойынша тексерістері ядролық объектілерінде жүйелі түрде жүргізілуде.
2004 жылғы 6 ақпанда Венада Қазақстан Республикасы мен АЭХА арасындағы Кепілдіктерді қолдану туралы келісімге Қосымша хаттамаға қол қойылып, 2007 жылғы 19 ақпанда ратификацияланып, 2007 жылғы 9 мамырда күшіне енді.
Қазақстан Ядролық қауіпсіздік туралы конвенцияның, Қауіпсіз айналыстағы пайдаланылған отынмен және қауіпсіз қалдықтармен жұмыс істеу туралы біріктірілген конвенцияның, Ядролық материалды физикалық қорғау туралы конвенцияның, Ядролық авария жағдайында жедел хабарлау туралы конвенцияның, Ядролық авария немесе радиациялық авариялық жағдайында көмек туралы конвенцияның, Ядролық залал үшін азаматтық жауапкершілік туралы Вена конвенциясының қатысушысы болып табылады.
Қазақстан АЭХА-мен Техникалық ынтымақтастық бағдарламасы шеңберінде белсенді қызмет істеп келеді.
2011 жылғы 12-13 қазанда АЭХА Бас директоры Ю.Аманоның Қазақстанға сапары, сондай-ақ оның Астана, Семей және Курчатов қалаларындағы «Ядросыз әлем үшін форум» шараларына қатысуы өткізілді. ҚР Президенті Н.Назарбаевпен және басқа да лауазымды тұлғалармен кездесулері өтті.
2012 жылғы наурызда АЭХА Бас директоры Ю.Аманоға «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі табыс етілді.
2011 жылда Қазақстан Зайберсдорф қаласындағы Кепілдіктер департаментінің жаңа талдау лабораториясының құрылысына 50 мың евро көлеміндегі ерікті жарнасын төледі.
2012 жылдың аяғында Қазақстан Атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі бастамасына 100 мың АҚШ доллар және Ядролық қауіпсіздік қорына 250 мың АҚШ доллар көлеміндегі жарналарын төледі. Жарнаның бір бөлігі Төмен байытылған уран банкін құру жобасының іске асырылуына жолданды. 2015 жылда Атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі бастамасына 50 мың АҚШ доллар және Ядролық қауіпсіздік қорына 250 мың АҚШ доллар, сондай-ақ Иранның ядролық бағдарламасына қатысты Бірлескен тегіс қамти алатын іс-әрекеттер жоспарын іске асыру мақсаттарына 25 мың АҚШ доллар көлеміндегі жарналары төленді.
Қазақстан аумағында АЭХА Төмен байытылған уран банкін (ТБУБ) құруы АЭХА-мен қарым-қатынастардың маңызды бағыты болып табылады.
2010 жылғы желтоқсанда АЭХА Басқарушылар кеңесі АЭХА ТБУБ жобасын бекітті. 2015 жылғы 27 тамызда Қазақстан мен АЭХА ҚР аумағында АЭХА ТБУБ құру туралы келісімге қол қойды. Жаңа ғимарат 2017 жылдың екінші жартысына жоспарланған іске қосылудан кейін қызмет етеді.
ҚР мен АЭХА арасындағы келісім 10 жылдық мерзімге жасаланып, тағы 10 жылдық мерзімге созылу мүмкіндігі көзделіп, осы екінші мерзім аяқталғаннан кейін АЭХА және мүше мемлекеттер жобаны ұзарту немесе тоқтату туралы шешім қабылдау мүмкін.
АЭХА ТБУБ Өскемен қаласында «Үлбі металлургия комбинаты» АҚ базасында орналасады және атом электр станциялары үшін отын резервтік қорын білдіретін болады (4,95% деңгейіне дейін төмен байытылған 235-уран беріктігі жоғары металлдан жасалған цилиндлерде). ТБУ қоры бір 1000 МВт қуатты реакторды толық тиеу үшін жеткілікті. ТБУ АЭХА бақылауында және ресми заңды иелігінде болады, сондай-ақ егер қандай да бір АЭХА мүше мемлекеті отынды дәстүрлі өнім берушінен саяси сипаттағы себептер бойынша ала алмайтын жағдайда ТБУ-ды пайдаланылатын болады. Бұл өз кезегінде АЭХА тарапынан атом энергетикасын бейбіт мақсатта пайдаланатын және атом электр станциялары үшін уранды жеткізуге қиындық кенеттен мемлекеттер үшін кепілдік қоры.
АЭХА қамқорлығымен қосымша резервтерін құру Агенттіктің барлық мүше мемлекеттерге ядролық отынға қолжетімділік кепілдік береді және Ядролық қаруды таратпау туралы Шарттың әрбір қатысушы мемлекеттің ешқандай шамада бейбіт атом энергиясын пайдалануға қатысты заңды және ажырамас құқықтарын қозғамайды.
2015 жылғы 11-22 сәуірде ҚР-ның Бірлескен конвенцияны орындау жөніндегі бірінші ұлттық баяндамасының қорғалуы өтті. АЭХА баяндаманы дайындау деңгейінің жоғарылығын ата өтті.
2015 жылғы маусымда Хатшылық кепілдіктер туралы келісімге және қосымша хаттамаларға қатысушы 65 мемлекеттерінде, ҚР қоса алғанда, мәлім етілмеген ядролық қызмет және қатысты материалдар болмағаны туралы «кеңейтілген қорытындыны» ұсынды. Қазақстан үшін «кеңейтілген қорытынды» алғаш рет жасалды. Агенттіктің аталған қорытынды Қазақстандағы мәлім етілмеген ядролық материалдар мен қызметі фактісін мойындайды.
2015 жылғы 14-18 қыркүйекте ҚР Энергетика министрі В.Школьник басқарған делегациясы АЭХА Бас конференциясының 59-шы отырысының жұмысына қатысты. ҚР СІМ, «Қазатомөнеркәсіп», Ұлттық ядролық орталығының және т. б. өкілдері  қазақстандық делегация құрамында болды.
2015 жылғы 2 желтоқсанда және 2016 жылғы 13 маусымда Венада өткен ҚР Сыртқы істер Министрі Е.Ыдырысов пен АЭХА Бас директоры Ю.Аманоның кездесулер барысында ҚР-да ТБУ Банкін құру, соның ішінде Үлбі металлургия зауытында жаңа ғимаратын салу үшін бірлесіп қаржыландыру, Қазақстанның Иран мен «алтылық» елдерінің арасындағы Иранның ядролық бағдарламасына қатысты Бірлескен тегіс қамти алатын іс-әрекеттер жоспарын іске асыруына қатысу мәселелері, сондай-ақ ҚР мен АЭХА арасындағы атом технологияларды ауыл шаруашылығында, азық-түлік және су қауіпсіздік үшін пайдалану мәселелері бойынша ынтымақтастығы талқыланды.

  • 1
  • 2

Embassy of the Republic of Kazakhstan

Permanent Mission of the Republic of Kazakhstan to the International
Organizations in Vienna

Address

Prinz-Eugen-Straße 32
1040, Vienna
Austria

Contact Us

Phone: +43 (1) 890 80 08 10
Fax: +43 (1) 890 80 08 20

Consular Section

Phone: +43 (1) 890 80 08 35 / 14
Monday, Tuesday, Thursday, Friday
9.30 - 12.00